Κυριακή, 10 Δεκεμβρίου 2017

Θέατρο Odéon (Choses vues)

Ένα χρόνο και κάτι μήνες μετά επέστρεψα σ'αυτό το θέατρο. Πέρσι ένας Δον Ζουάν που δεν με συγκίνησε. Ο πρωταγωνιστής ήταν ελαφρύς, καθόλου φιλοσοφημένος σ'αυτό που διέπρατε.
Απόψε οι Τρεις Αδερφές του Τσέχωφ σε σκηνοθεσία κι απόδοση του Αυστραλού Simon Stone. 
Αν ήταν εδώ ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου* θα περιέγραφε την εξαίσια σάλα όπου το κοινό "se restaure" πριν την παράσταση, το "φουαγιέ". Τα μαρμάρινα στρόγγυλα τραπεζάκια με το ένα πόδι (οι μοναχικοί να μην προδίδονται, και οι συνοδευόμενοι ίσα ίσα να πληρούν τον χώρο), τον χρυσό χιτώνα ενός αγάλματος που μισοφαίνεται στον από πάνω όροφο, οι τεράστιοι καθρέφτες στις δυο άκρες που σε συναντούν όπως ανεβαίνεις τις σκάλες και νιώθεις λίγη από την αίγλη των ηθοποιών ή από την ανησυχία τους όταν δεν αναγνωρίζουν τον εαυτό τους μέσα σ'ένα καινούριο καμαρίνι όπου αιωρείται σκόνη από τις σκιές ματιών ή μέσα σ'έναν χιλιοπαιγμένο ρόλο. Το μάρμαρο των κιόνων κίτρινου χρώματος, φλουριού. Τα τελειώματα των κάδρων, τα πορτραία του Ρακίνα, το μωσαϊκό. Απέναντι από το μπαρ ένα πολυτελές τζάκι καταλήγει σε δυο σφίγγες (να ξεκινήσω τον κατάλογο με τα οριενταλιστικά σημεία σ'αυτή την πόλη, τίτλος "Λουξόρ"). 
Αυτά άμα ήμουν ο Ζ.Π. Χάρη στα κείμενά του, ξυπνώ λίγο, αναθαρρώ και σηκώνω το βλέμμα να παρατηρήσω τα επιμέρους. Είμαι, όμως, τελικά άνθρωπος με βαριά ψυχολογία. Μία δύναμη λες αντίρροπη στο ένστικτο της ζωής με τραβά προς τα κάτω, προς την tristeza, τη μελαγχολία, που λέει και το βραζιλιάνικο τραγούδι του Tom Jobim. Όχι πως ο Ζ.Π. δεν θα είχε δοκιμάσει πάμπολλες φορές την tristeza, την "gouffre" (για να θυμηθούμε τον Δον Ζουάν) που ανοίγει κάτω από τα πόδια μας... Κάθε άλλο.
Κυρίες και κύριοι, η αίθουσα έχει ανοίξει.

*Ο Χρήστος φυσικά μου χάρισε τα Παρισινά Γράμματα του Ζ.Π. Τέτοιο ελαφρύ χέρι συγγραφέα δεν έχω ξαναδεί! Θα περιγράφει τον θάνατο κι όμως θα κρατιέται όρθιος, αλέγκρος για χάρη του έργου. Κοντοστέκεται στον δρόμο, αφουγκράζεται, κι ύστερα ελαφρά πάνω στα πράματα γράφει. "Η ψυχή μας είναι με τα φύλλα που πέφτουν, με το άφθονον, βραδύ και υπορριγηλόν φυλλορρόημα των Παρισινών δένδρων". 

Παρασκευή, 1 Δεκεμβρίου 2017

L'élargissement proposé comme méthode

Αυτή είναι ωραία ώρα στο γραφείο.
Το φως πέφτει στα παράθυρα της πτέρυγας ακριβώς απέναντι.
Η ώρα που αναζητούν λίγη ποίηση (λίγη ύλη επί της πραγματικότητας).
Το σώμα τους πονάει. Ξεκινούν ένα καινούριο μέιλ.
Ψάχνουν το πιο ντελικάτο τρόπο για να διατυπώσουν μια φράση.
Το πρόσωπό τους καίει λόγω της διαφοράς θερμοκρασίας μεταξύ των εξωτερικών και των εσωτερικών χώρων.

Δευτέρα, 13 Νοεμβρίου 2017

Volta



Τα ονομάζουν "blues της Κυριακής". Αυτά τα ανεξήγητα που συμβαίνουν μόλις το μεσημέρι αρχίζει να φεύγει. Η λεωφόρος Magenta. Η ηθοποιός υποδύεται μια Αλγερινή μέλλουσα νύφη που χορεύει στο άδειο souk bar. Χίλιες και μία νύχτες: να μην ξημέρωνε. Το απαραίτητο σινεμά. Magenta chaussures, magenta color imprimerie, magenta assurance, rodes de soirée magenta. Τα μαγαζιά της λεωφόρου έχουν χωρίς εξαίρεση δανειστεί το χρώμα για όνομα. Volta querido. Η ηθοποιός μού θύμισε τη Reem και μου θύμισε εμένα. Η αίθουσα ήταν φίσκα. Και το βράδυ το ραδιόφωνο μιλάει για τον Baden Powell. 
Διέσχισε την δυτική πλευρά με τα πόδια. Οι μεγάλες λεωφόροι. 

Πέμπτη, 9 Νοεμβρίου 2017

Λίγο

Στο διάλειμμα από τη δουλειά τρώω βλέποντας συνεντεύξεις συγγραφέων στο youtube.  Σήμερα ο Ishiguro. 
Ξέρετε πώς ήταν την εποχή πριν εφευρεθούν τα αεροπλάνα; Οι άνθρωποι προσπαθούσαν να φτιάξουν μηχανές που πετούν. Κι έμοιαζαν αυτές περίεργα κι αδέξια κατασκευάσματα. Έτσι νιώθω κι εγώ. Στην πίσω αυλή του σπιτιού μου προσπαθώ να φτιάξω μια μηχανή που θα πετάει. 
Την απογείωση και τον αποχωρισμό από τη γη προσπαθούν οι συγγραφείς, σκέφτομαι, και τα λεπτά του διαλείμματος σώζονται ένα ένα. Ο Καλβίνο που μιλάει για την περίφημη ελαφρότητα ως αξία και την ποίηση του Cavalcanti. Να'μαστε σαν πούπουλα σ'αυτή την επαφή και χημεία που λέμε ζωή.
Βιαστικές σημειώσεις στην χαρτοπετσέτα που δεν μπορούν να συμφιλιωθούν με τη  βαρύτητα, με την επανάληψη, με την αυτοματοποιημένη κίνηση και τους ώμους και την ωμοπλάτη που σφίγγουν... Όπου να΄ναι το ξυπνητήρι θα χτυπήσει. Θα επιστρέψω. 

Δευτέρα, 2 Οκτωβρίου 2017

Γράφω τελικά μόνο στα τρένα του γυρισμού...

Άλλοι κοιμούνται, άλλες διαβάζουν, άλλοι κουβεντιάζουν.
Στιγμές ευδαιμονίας παρά την κούραση και τα μάγουλα που καίνε. 
Του πήρα ένα τυρί της περιοχής και μια μεγάλη "αρτιζανά" μπύρα.
Αυτή τη στιγμή διαβάζουν οι τρεις τους: Duras, Anaïs Nin, Hernaux. Γυναίκες που γράφουν. Γυναίκες που διαβάζουν. Ενώ είναι χαζή κι ανούσια αυτή η έκφραση, μου'ρχεται όλο στο νου πότε με το ένα φύλο πότε με το άλλο: Η ιστορία της ζωής μας είναι οι γυναίκες. Η ιστορίας της ζωής μας είναι οι άνδρες. Il faut beaucoup aimer les hommes. Να τους λατρεύεις. Να πέφτεις στα γόνατα σαν να προσεύχεσαι γι'αυτούς. Να μην τους χλευάζεις ποτέ. Να μην απομονώνεις την αδυναμία τους. Να τους θαυμάζεις που είναι δυνατοί μα να μην ξεχνάς πως έχουν στιγμές που αρρωσταίνουν. Και μάλιστα αρρωσταίνουν συχνά. Δεν εξηγούν την αρρώστια, τα γεγονότα της ζωής στον εαυτό τους, και συχνά θυμώνουν που πιάστηκαν απροετοίμαστοι - λες και θα γινόταν κι αλλιώς. Μα να τους αγαπάς άπειρα και σε κάθε τους σώμα να κοινωνείς κάθε φορά την ιδανική ζωή, την αποκλειστικότητα, την ενότητα, όσο μπορείς. Η απελπισία... Επειδή δεν την εξηγούν, δεν μπορούν να την αντιμετωπίσουν. Έχουν ανάγκη. Από πολλή αγάπη. Από λατρεία. Σιγά σιγά νυκτώνει. Τα τρένα φτάνουν στο Παρίσι. Σταυρώνουν οι σιδηροδρομικοί με τις γραμμές του μετρό. Να μοιράζεις τη ζωή σου δεν είναι εύκολο. Να λάμπεις από την κρυμμένη σου εσώτερη ζωή, έχει κι αυτό το τίμημά του. Να γράφεις και να αγαλλιάς με σήματα που οι άλλοι εκ πρώτης όψεως δεν καταλαβαίνουν, δυσκολεύει πού και πού τα καθημερινά. 
Δεν είναι μόνο τα μυθιστορήματα της Jane Austen... Δεν άντεξα να διαβάσω πάνω από δύο αλλά γιατί δεν ακούγεται εξίσου η τεράστια George Eliot; Τι αγάπη της είχε η E.D.! Όταν γράφουν οι γυναίκες -- 
Παύλες. Φιλίες που ονειρεύονται μεταξύ τους κι ας είναι ακατόρθωτες. Είδα το πρόσωπο της Σοφίας σε μια γυναίκα στον σταθμό της Lille όπως ξεφλούδιζα το πρώτο μανταρίνι της χρονιάς. 

Μουσείο Καλών Τεχνών, Λιλ


Η Πυρκαγιά της Κωνσταντινούπολης - W. Turner (λεπτομέρεια)


Μιναρέδες, 
φωτιά, στέγες και φιγούρες από την ίδια φευγαλέα μα κι υψηλής ακρίβειας πινελιά εκφράζουν μια σημαντική ακαθόριστη κίνηση. 

Υπάρχει πολύ νερό στον πίνακα αυτόν που αναπαριστά μια πυρκαγιά. 
Τα κόκκινα φέσια, οι μαύρες φορεσιές κι οι λευκές ανταύγειες που υπονοούν χατζάρες. Το πλήθος ακαθόριστο κι όμως ορισμένο. Βλέπουμε τα δοκάρια, τα μαδέρια, τα κάγκελα στη βεράντα του δώματος που καίγεται. Η πιο παχιά τέμπερα είναι το κέντρο της πυρκαγιάς, κίτρινο, αργό, κάνει ένα θόρυβο. Οι γυναίκες στο πρώτο πλάνο κοιτούν με τα χέρια στη μέση μαντεύουμε την απόγνωση λευκά τσεμπέρια, πράσινη και λαδί η φούστα της καθεμιάς. 
Η λεπτότητα της αναπαράστασης ενός τραγικού γεγονότος. 

Τρίτη, 26 Σεπτεμβρίου 2017

Domingo: rue des Petites-Écuries

Στο διήγημα που αποπειρώμαι διάλεξα την πρωτοπρόσωπη αφήγηση. Η τριτοπρόσωπη μοιάζει φτιαχτή και μόνο ένας μάστορας του είδους το μπορεί. Ίσως να'ναι η εποχή - μια κάποιου είδους παντογνωσία μοιάζει αταίριαστη. Την ίδια στιγμή όμως θέλω μια ιστορία που να'χει, αν και σύντομη, ψυχογραφικό βάθος. Η πρωταγωνίστρια διαμαρτύρεται πως η ζωή δεν της φτάνει και πως λόγο αυτής της αίσθησης του ικανοποίητου προστρέχει στη γραφή. Το παράπονό της (queja) αναγκαστικά μικραίνει τον συμπρωταγωνιστή. Τον δείχνει τον δόλιο, η απογοήτευση απ'την καθημερινότητα, ως υπεύθυνο. Αυτό είναι άδικο. 
Σήμερα το πρωί σ'ένα προάστιο στα βόρεια της πόλης, Epinay-sur-Seine. Κάναμε τη διαδρομή με το μηχανάκι. Στην αρχή του St Denis βλέπεις μέχρι κι αληθινές παράγκες. Όχι πολλές, αλλά είναι τόσο στοιχειώδεις αυτές οι κατασκευές (ο άνθρωπος θα φτιάξει σπίτι όπως και να'χει) που σε συνταράσσουν. Παντού πανηγυρικές αφίσες που προετοιμάζουν τον κόσμο για τους Ολυμπιακούς του 2024. Μετά το St Denis, όλες οι περιοχές του κόσμου. Κυρίως Τούρκοι. 

Suite des espejos

Μέσα στους καθρέφτες
-κλειδωμένη η καρδιά-
έβλεπες και πάλι
παλιά πράματα
ξεχασμένα
που'χουν κι άλλο 
αποδυναμωθεί παρά
μόνο αντέχουν